Hoe centrale banken zich voorbereiden op een post-dollar tijdperk met Bitcoin

De wereldwijde financiële orde bevindt zich in een fase van fundamentele heroriëntatie. De dominante positie van de Amerikaanse dollar als wereldreservemunt staat steeds meer ter discussie. Centrale banken wereldwijd treffen voorbereidingen op een mogelijke verschuiving naar een multipolair monetair systeem. In dat licht is de toenemende interesse in Bitcoin door centrale banken geen toeval, maar een strategische keuze.

De afbrokkelende dominantie van de Amerikaanse dollar

Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog heeft de Amerikaanse dollar gediend als de ruggengraat van het mondiale financiële systeem. Grondstoffen zoals olie worden in dollars verhandeld, internationale schulden worden in dollars aangehouden, en centrale banken wereldwijd bezitten grote hoeveelheden Amerikaanse staatsobligaties als reserves.

Maar deze dominantie is niet onomstreden. Het overmatige gebruik van economische sancties, de explosieve groei van de Amerikaanse staatsschuld, en de wereldwijde roep om monetaire soevereiniteit leiden ertoe dat steeds meer landen hun afhankelijkheid van de dollar proberen te verminderen. De opkomst van alternatieve betalingssystemen tussen landen zoals China, Rusland en India illustreert deze trend.

De zoektocht naar alternatieve reserves

In hun zoektocht naar alternatieven verkennen centrale banken diverse opties: goud, valuta’s van opkomende economieën en digitale activa. Hoewel goud al langer een belangrijk onderdeel is van valutareserves, biedt het beperkte flexibiliteit. Bitcoin, daarentegen, combineert de kenmerken van goud (schaarsheid, neutraliteit) met de snelheid en efficiëntie van digitale technologie.

Bitcoin wordt niet beïnvloed door het monetaire beleid van een nationale overheid, is wereldwijd verhandelbaar, en kent een volledig transparant aanbod. Hierdoor ontstaat voor centrale banken een nieuw type reserve-activum: digitaal, politiek neutraal en immuun voor sancties of monetaire manipulatie.

Casestudies: wie zet de eerste stappen?

El Salvador baarde in 2021 opzien door Bitcoin als wettig betaalmiddel te erkennen. Hoewel dit land geen centrale bankreserves in klassieke zin beheert, vormt het een interessante testomgeving voor nationale Bitcoin-integratie. Andere landen, zoals de Centraal-Afrikaanse Republiek, zijn dit voorbeeld gevolgd.

Grotere economieën nemen vooralsnog een meer afwachtende houding aan. Toch signaleren analisten van Fidelity Digital Assets dat verscheidene centrale banken verkennende onderzoeken doen naar de rol van Bitcoin in hun toekomstige reservebeleid. Ook het BIS Innovation Hub volgt deze ontwikkeling met groeiende belangstelling.

Risico’s en strategische overwegingen

Voor centrale banken is de adoptie van Bitcoin geen eenvoudige stap. Er zijn risico’s: volatiliteit, gebrek aan gevestigde regulering, en geopolitieke gevoeligheden spelen allemaal een rol. Toch nemen de voordelen in strategisch opzicht toe.

Bitcoin kan fungeren als verzekering tegen het falen van fiatvaluta’s, als bescherming tegen sancties, en als middel om kapitaalstromen buiten traditionele kanalen om te beheren. Vooral voor landen met een kwetsbare of overbelaste munt, of een gespannen relatie met het Westen, biedt Bitcoin een vorm van monetaire onafhankelijkheid.

De toekomst: Bitcoin als deel van mondiale reserves?

Hoewel centrale banken nog geen openlijke massale adoptie van Bitcoin laten zien, is de trend richting diversificatie onmiskenbaar. In plaats van volledige afhankelijkheid van de dollar of euro, ontstaat er een model waarin meerdere activa – waaronder digitale – een rol spelen.

De opkomst van digitale centrale bankvaluta’s (CBDC’s) laat zien dat overheden zich al voorbereiden op een digitaal monetair tijdperk. Het is dan ook niet onlogisch dat Bitcoin als parallelle reserveoptie in dat scenario wordt overwogen.

Voor beleggers betekent dit dat de structurele vraag naar Bitcoin op lange termijn kan toenemen, zelfs zonder directe adoptie door G7-landen. Het besef dat centrale banken zich heroriënteren, draagt bij aan de legitimiteit van Bitcoin als wereldwijde store of value.